دانلود پایان نامه

تجلي خداوند در دست بشراست و براي مشاهده تجلي خداوند علاوه بر چشم سر نياز به چشم دل است از طرفي ايشان معتقد است پيامبر (ص) و ائمه اهل بيت (ع) نيز انسان کامل بوده و مصداق اسم اعظم خداوند و به عبارتي تجلي خداوند در زمين هستند بنا براين سنخيت کامل و متقني بين قرآن و انسان کامل وجود دارد و اين بزرگواران مي توانند بهترين مبين کلام وحي باشند و سخنانشان بهترين راهنما و راهگشا براي فهم مراد و مقصود کلام وحي مي باشد ، البته ايشان فهم و استفاده از قرآن رابراي همگان امکان پذير دانسته و در جاي جاي سخنان و نوشته هايشان بر اين مطلب تاکيد داشته و خودشان علاوه بر قرائت هميشگي قرآن ، در باب تفسير و استنباط از قرآن نيز با روش عرفاني و شهودي گام هاي استواري برداشته اند که اين مطلب سرمشق و الگوي بسيار مناسبي براي همگان بويژه دست اندر کاران تبليغ و فعالان عرصه فرهنگي کشور است بويژه در زمان ما که عرفانهاي کاذب و دست ساخته بشري دکانهايي باز نموده و براي استثمار بشر از هيچ اقدامي فروگذار نمي کنند .
فصل سوم
تبيين و بررسي ديدگاه اخباريان راجع به تفسير قرآن
با تاکيد بر ديدگاه امام خميني( نقددروني )
پيدايش اخباريگري در مکتب شيعه
هرچند بعضي از اخباريين تاريخ پيدايش فکر اخباريگري را منسوب به زمان ائمه مي دانند ، بلکه ائمه (ع) را آورندگان اين مکتب معرفي مي کنند چنانکه حر عاملي مي گويد : ” رئيس اخباريان پيامبر (ص ) و بعد از ايشان ائمه اهل بيت هستند زيرا اين بزرگواران به اجتهاد عمل نمي کردند بلکه ايشان و بعد از ايشان خواص اصحابشان نيز در احکام به اخبار عمل مي کردندو لذا شيعيان مدت هفتصد سال به اخبار عمل مي نمودند “142 امابا کمي دقت متوجه مي شويم تئوري اخباريگري به صورت مکتبي در مقابل اجتهادو فقاهت که هم حجيت ظواهر کتاب و سنت نبويه را نفي کند و هم عقل و اجماع را حجت نخواند و هم اجتهاد و تقليد را حرام بداند، قبل از محمد امين استرآبادي وجود نداشته است و آنچه را که مي شود به متقدمين نسبت داد اين است که ” آنان در اثر عدم تدوين ضوابط و اصول فقه به صورت فعلي از يک طرف و قرب عهد آنها به زمان ائمه (ع) و معلوم بودن وضع بسياري از روايات در آن زمان از طرف ديگر ، تمام اتکاء آن بزرگواران در بيان احکام الهي روايات نبوي و ولوي و ظواهر آيات قرآن بوده است “143.
مقارن با فلسفه حسي اروپا در آغاز قرن يازدهم بوسيله جان لاک ( 1704م ) و ديويد هيوم ( 1776 م ) شيوه اي به نام اخباريگري در مباحث علمي و فقهي اسلامي عرض اندام کرد ؛ بنيانگذار مکتب اخباريگري دانشمندي به نام ميرزا محمد امين استر آبادي ( 1023 هـ )معاصر با فرانسيس بيکن ( 1626 م ) بود دانشمندي که او را زمينه ساز فلسفه حسي اروپا مي شناسند144 .
استر آبادي در آغاز قرن يازدهم کتاب ” الفوائد المدنيه ” را نوشت و ضمن انکار اجتهاد و استنباط اظهار داشت ” تنها راه شناخت احکام شرعي ، سنت و حديث پيامبر و اهل بيت اوست145 ؛
چند نظريه در مورد منشأ پيدايش اخباريگري
الف ) سياست شاهان صفوي که براي کاستن از نفوذ مجتهدان ، به تقويت اخباريان پرداختند .
ب ) بهره گيري فکري اخباريان از جنبش ضد عقل و فلسفه در اروپا .
ج ) تلاش برخي فقيهان بزرگ مانند شهيد ثاني و محقق اردبيلي در جهت نفي تقليد از گذشتگان146 .
د ) حيات دو باره گرايش نقل گرا در برابر گرايش عقل گرا در ميان عالمان امامي147 .
هـ ) تاثير پذيري استر آبادي از سلفيان حجاز به واسطه اين که مدتي در آنجا ساکن بود148 .
بزرگان مکتب اخباري
1. مولامحمد امين بن محمد الاستر آبادي : جمعي از دانشمندان اماميه وي را تکريم کرده اند از جمله مرحوم شيخ حر عاملي مي نويسد : ” فاضل محقق ، ماهر متکلم ، فقيه محدث ، ثقه جليل “149 ، ديگران نيز وي را ” رئيس المحدثين”150 و ” فاتح باب اخباريگري و هدايتگر به راه درست “151 ناميده اند و برخي نيز وي را به فلسفه حسي اروپا منتسب نموده اند 152 ؛ وي صاحب 13 کتاب و رساله مي باشد .
شايد علت اخباري شدن او مطلب استادش ميرزا محمد بن علي استر آبادي صاحب کتاب ” الرجال الکبير و المتوسط و الصغير ” باشد که در دانشنامه شاهي اش از او با عنوان ” استاذ الکل في الکل ” ياد مي کند و مي نگارد که او به من اينگونه سفارش کرد ” احياي طريقه اخباريين بکن و شبهاتي که معارضه با آن طريق دارد رفع کن “153 مطلب فوق زماني قوت مي گيرد که اضافه کنيم تاليف فوائد المدنيه نيز پس از دانشنامه شاهي صورت گرفته است154 .
2. ملا محسن فيض کاشاني : وي صاحب کتاب ” مفاتيح الشرايع ” بود ه ، در سال 1007 هـ در کاشان متولد شده155 ؛ ايشان در ابتداي اين کتاب به سختي از اخباريان دفاع و اصوليان را نکوهش کرده و البته وي در کتاب خويش دست به ابداعاتي زده و به فقه اخباريگري پويايي بخشيده است156 .
3. شيخ حر عاملي : نسب شريف اين محدث بزرگوار حر رياحي از شهداي بزرگوار کربلا مي باشد ، وي در هشتم رجب سال 1033هـ در يکي از روستاهاي جبل عامل ديده به جهان گشود ؛ وي صاحب 27 اثر تاليفي بوده که مهمترين آنها ” تفصيل وسائل الشيعه الي تحصيل مسائل الشريعه ” و ” الفوائد الطوسيه ” ميباشد که اين محدث بزرگوار در کتاب ” الفوائد الطوسيه ” ضمن بيان صدودو مطلب با عنوان ” فايده ” به تبيين مکتب اخباريگري و پاسخ به اجتهادات مجتهدان پرداخته است157 .
4. سيد نعمت الله جزائري : سيد نعمت الله بن عبدالله بن محمد معروف به سيد جزائري درسال 1050 در شوشتر متولد و شاگردي علامه مجلسي و فيض کاشاني را در کارنامه خويش دارد ، تاليفاتش به نقل اعيان الشيعه 26 اثر بوده که شرح بر تهذيب و استبصار شيخ طوسي و روضه کافي از آن جمله است158 .
5. شيخ يوسف آل عصفور محدث بحراني : وي صاحب کتاب معروف ” الحدائق الناظره ” مي باشد که تاليفات وي را بيش از 40 مورد بر شمرده اند ، ايشان معاصر آيت الله علامه وحيد بهبهاني در کربلا بوده و گاه شبي را تا صبح به بحث علمي مي گذرانده اند159 .
6. ميرزا محمد اخباري : وي که نامش عبد النبي نيشابوري است اصالتا نيشابوري بوده ولي پس از مسافرت پدرش به هند در آنجا به دنيا آمده است160 .
آشنايي با فوائد المدنيه
محمد امين استرآبادي در کتاب ” الفوائد المدنية ” مي کوشد از ديدگاه خود انديشه اثني عشري را به جايگاه اصلي اش برگرداند و آن را از آرايه هايي که اجتهادِمطلق بدان پيوسته بپيرايد و از راه اخبار ، به يقين و عمل به يقين که طريقه سلف بوده برسد . او بر مجتهدين مي تازد و حتي از کتاب محقق حلي که مجتهد بود فقراتي مبني بر ” متابعت اخبار ” و ” هشدار عليه فتاواي خود سرانه ” و ” تاکيد بر احتياط ” نقل مي کند ميرزا محمد امين تحصيل کرده شيراز بود و در فلسفه بهره کافي داشت و در نجف نيز به حاصل علوم مدرسه جبل العامل دست يافت و در مدينه و مکه که مرکز اصلي قرآن و حديث بود ” فوائدالمدنيه ” و ” دانشنامه شاهي ” را تاليف کرد161؛ کتاب فوائد المدنيه به عنوان مهمترين کتاب در بردارنده مستندات و مستمسکات اخباريان مشتمل بر 12 فصل ، يک مقدمه و يک خاتمه است اينک به اختصار به بررسي بعضي از فصول دوازده گانه آن کي پردازيم .
فصل اول : بطلان استنباط هاي ظني
اين فصل يکي از عناصر عمده مسلک اخباري است ، مبناي اين عقيده آن است که خداوند براي هر واقعه ورويدادي حکمي معين تشريع نموده است و براي هر واقعه و رويدادي ، دليل قطعي از طرف معصومين نصب شده است بنابراين بايد در جستجوي دلايل قطعي احکام بود و لذا بر اين اساس عمل به ظهور غير يقيني و اخبار غير قطعي جايز نيست .
فصل دوم : انحصار منابع احکام در احاديث عترت
ملا امين معتقد است درمورد اصول و فروع دين بايد به احاديث عترت مراجعه کرد و در مورد فهم قرآن نيز نمي توان مستقيما از قرآن استنباط نمود ، اجماع نيز به طور کلي نبايد جزء منابع استنباط شمرده شود زيرا اجماع تابع نص است بدين معنا که اجماع وقتي به نصوص تعلق گرفت موجب قوت آنها مي شود . در ادمه اين فصل ايشان سخن از ضعف و سستي دليل عقل به ميان آورده و استدلالهاي عقلي را خطا و غير قابل اعتماد مي داند ، وي عقل را نه از منابع تشريع مي داند و نه از طرق استخراج احکام و مي گويد : عقل فقط بر اساس نصوص مي تواند مؤيد و کمک کننده نص قرار گيرد.
فصل سوم : امتناع اجتهاد مطلق
وي مي گويد : هر واقعه حکمي دارد و هر حکمي از دليل قطعي برخوردار است و بسياري از دلايل قطعي به خاطر مصالحي نزد صاحبان اصلي آن که عترت باشند پنهان مانده است ؛ علاوه بر آن ، طريق افتاء ، منحصر است به ورود نص از معصومين . پس در موارد عدم دليل قطعي ، اجتهاد غير معتبر است بنا براين اجتهاد مطلق وجود نخواهد داست و ممکن نيست ، علاوه بر اين در بسياري از حوادث ، اصل برائت و استصحاب جريان نمي يابد ، اجماع هم وجود ندارد و به فرض وجود ، حجت نيست ؛ عمومات و اطلاقات نيز همه آنها را در بر نمي گيرد فلذا جايي براي اجتهاد نمي ماند .
فصل چهارم : بطلانِ تقسيم مردم به مجتهد و مقلد
ايشان معتقد است از آنجا که تنها معيار عملي احاديث عترت است لذا همه مردم مي توانند بر طبق نص معصوم عمل نمايند و در اين زمينه تقليد لازم نيست .
فصل پنجم : عدم دليل بر حصول ظن اجتهادي در مذهب شيعه
حصول ظن اجتهادي در مذهب عامه امکان دارد ولي بر مذهب خاصه ( اخباريين ) حصول ظن اجتهادي را دليلي نيست .
فصل ششم : بطلانِ مباني فقه عامه در استنباطات ظني
تمسک به اجماع ، قياس ، استنباط احکام نظري از ظواهر قرآن و سنت پيا مبر ، تمسک به ترجيحات استحساني ظني ، اختيار مجتهد هنگام تساوي ادله ، تمسک به اصالة البرائه و … از جمله مسائلي است که استر آبادي در اين فصل پيرامون آن تفحص و از ديدگاه خودش همه را رد نموده است .
فصل هفتم : بيان کساني که در قضاوت و فتوي بايد به آنها رجوع نمود .
در اين فصل ضمن نام بردن مرجع فتاوي و قضاوت بر اين نکته نيز تاکيد مي کند که مراد از احاديث رجوع ، مراجعه به مجتهدان در باب فتوي و قضاوت نيست .
فصل هشتم : طرح چند سؤال و جواب آنها
فصل نهم : دوازده وجه و پنج فايده درصحت احاديث کتب اصلي اماميه بويژه کتب اربعه
فصل دهم : بيان چند اصطلاح و لغت
فصل يازدهم : اشکالاتي چند بر معتزله و اشاعره و موافقان آنها
فصل دوازدهم : اشکالاتي چند بر فلسفه و حکماي اسلامي
خاتمه : ذکر قواعد اصولي مذکور در کتب قدماي اخباري
ملا امين در خاتمه کتابش اقوالي چند از قدماء اصحاب در صحت و تقويت طريقه اخباري نقل مي کند ، وي در اين کتاب نخست بر ابن عقيل عماني و ابن جنيد اسکافي مي تازد که اصول فقه را بنيان نهاده اند و از راه قياس و ظن تفريع مسائل کردند و بدين ترتيب آنان سلف مجتهدان هستند سپس بر علامه حلي لغزشهايي را بر مي شمارد که به سبب خروج از طريق قدماي اثني عشري بدان دچار شده است سپس به شيخ علي کرکي و اجتهادات فراوانش حمله مي کند ، نيز به تشکيک شهيدين در صحت اخبار و عمل آن دو به ظن خرده مي گيرد . آنگاه اردبيلي را ملامت مي کند که تفسير قرآن را بر اساس اخبار رد کرده است در مقابل ، محقق حلي که در اواخر عمر به طريقه قدماء بازگشت و نيز حسن بن زين الدين را مي ستايد162 .
بررسي و نقد آيات و روايات مورد تمسک اخباريان
اخباريان براي تبيين ديدگاه

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید