دانلود پایان نامه

کردند(همایونی، 1368، ص 55).
2 ـ 3 ـ 5 ـ 3 ـ تکیه
تکیه، یک فضای مذهبی در بازارهای ایرانی است که هیچگونه ارتباطی با تجارت ندارد. تکیه محل برگزاری مراسم مذهبی است که در روزهای سوگواری توسط بازاریان، مراسم عزاداری عمومی و تعزیه در آن برپا می شود.
2 ـ 3 ـ 5 ـ 4 ـ مدرسه
مدارس علوم دینی که طلاب در آن سکونت داشته، محل تدریس و بحث های مذهبی بودند.
2 ـ 3 ـ 5 ـ 5 ـ آب انبار
جهت تأمین آب نقاط شهر از جمله بازار آب انبار هایی وجود داشته است .آب انبار عبارت است از مخزنی با پوشش گنبدی شکل و مستقر در زیر زمین برای ذخیره کردن آب.(chelkowski, 1979)
2 ـ 3 ـ 5 ـ 6 ـ نقاره خانه
در طلوع و غروب خورشیداز محل نسبتا مرتفعی به نام نقاره خانه طبل ونقاره نواخته می شد که بر اهمیت تشریفاتی محل یا بازار می افزوده است.
2 ـ 3 ـ 5 ـ 7 ـ حمام
حمام ها یکی از عناصر چند عملکردی در شهر ها و مخصوصا بازارها بوده اند. اوقات نظافت، اصلاح سرو صورت، استراحت، برخوردها و صحبت ها در این اماکن صورت می‌گرفته است.
2 ـ 3 ـ 5 ـ 8 ـ زورخانه
زورخانه محل انجام ورزش های باستانی با آئین و رسوم خاص خود و نیز پرورش جسم، روان، رسم جوان مردی و اخلاق بوده است و از آنجا که این ورزش مورد توجه بازاریان نیز بوده در بازار های اصیل و قدیمی ایران حتما یک زورخانه وجود داشته و تاثیربسیار زیادی بر فرهنگ خاص بازار می گذاشته است.
2 ـ 3 ـ 5 ـ 9 ـ قهوه خانه
یکی دیگر از فضا های اجتماعی، بازار قهوه خانه آن است که د رحال حاضر عملکرد پیشین خود را از دست داده است. قهوه خانه مکانی برای استراحت بعد از کار روزانه بوده است. محلی که در آن بازاریان در آن بسیار صمیمی و دوستانه گرد هم می نشستند و ضمن نوشیدن چای و سفارش قلیان و رفع اختلاف و گوش دادن به نقالی و احتمالا به ترنا بازی می پرداختند(chelkowski, 1979, 23).
2 ـ 3 ـ 6 ـ فضاهای ارتباطی
2 ـ 3 ـ 6 ـ 1 ـ چهارسوق
محل تقاطع گذرها ی اصلی بازار با یکدیگر ، چهارسوق یا چهار سو خوانده می‌شود . چهارسوق کانون یا مرکز بازار شناخته می‌شود و از نظر معماری نسبت به بدنه اصلی بازار ، گشوده ‌تر و تاق و گنبد بزرگ ‌تری دارد . برخی چهارسوق ها ،مانند چهارسوق بزرگ تهران ، تزئینات و کاشی ‌کاری های زیبایی دارد . از چهارسوق های مهم بازارهای ایران ، یکی چهارسوق شاه ودیگری چهارسوق مخلص در بازار بزرگ اصفهان است که دومی ، نزدیک سرای مخلص قرار گرفته است . چهارسوق باقی ‌مانده از بازار قدیمی ساوه عظمت چشمگیری دارد.
چهارسوق اغلب بازارهای شهری ایران بدیع وعظیم و از نظر معماری میراث بزرگی محسوب می‌شوند . در گذشته ، داروغه شهر در محل چهارسوق اصلی بازار مستقر می‌شد و از آنجا شهر را اداره می‌کرد . گزمه ‌های داروغه هر شب با مشعل بازار را گشت می‌زدند .
هر راسته یا هر سرا یا تیمچه دارای در و دروازه چوبی قطوری بود ، که به هنگام شب یا روزهای تعطیل بسته می‌شد . هر یک از فضاهای بازار دارای نگهبان و دربان بود . در برخی دوره‌های تاریخی به ‌علت نا امنی شهرها ، حتی گذرها ی اصلی بازار را با در های قطور و بزرگ می‌بستند و یا به ‌وسیله زنجیر های ضخیمی ، آمد و رفت ها را محدود می‌کردند(توسلی، 1367، ص 89).
2 ـ 3 ـ 6 ـ 2 ـ میدان
فضای باز بزرگی است که معمولاً جلوخان ورودی بازار ها محسوب می‌شوند (خان به معنی میدان و جلو خان به معنی میدان جلو ورودی بازار است). میدان ها ارتباط فضاهای داخلی بازار را با فضای بیرونی برقرار می‌سازند. معمولاً سبزه ‌میدان ها در مقابل دیوان خانه ‌های حکومتی یا ارگ های سلطنتی قرار می‌گرفتند ، چنان‌ که در تهران عصر قاجار ، سبزه ‌میدان و میدان ارگ تقریباً در مقابل هم دیگر قرار داشتند.
میدان ارگ محل برگزاری مراسم کشتی پهلوانی ، رژه و مراسم حکومتی بود و سبزه ‌میدان محل برگزاری مراسم سوگواری ایام عاشورای حسینی . از میدان های دیگر ، میدان نقش جهان در اصفهان است که سر در قیصریه بازار و سردر مسجد شاه و سردر عالی‌قاپو در آن قرار داشت . میدان کهنه بازار قم ، قلب (مرکز) شهرمحسوب می‌شد و بازار و مجموعه مذهبی و دولتی در کنار همدیگر قرار گرفته بودند .
2 ـ 3 ـ 6 ـ 3 ـ جلوخان
به عنوان یک فضای شهری عبارت از فضای ارتباطی به شکل یک میدانچه است که از چهار و یا سه طرف محصور و دارای فضای ساخته شده است و به عنوان یک فضای ورودی، مکث و تجمع مورد استفاده قرار می گرفت(همایونی، 1368، 87).
شکل2 ـ 20: جلوخان اصلی مسجد امام در بازار تهران
فصل 3
انواع مرکز خرید
3–1 ـ انواع مرکز خرید
3–1–1 کلیات
رشدوتوسعه خرید و فروش سبب پیدایش نظم و ترتیب حرفه ای وگرد آمدن در اماکن و بازار های خاص خود گردید . شهر ها در چهارچوب «سرمایه داری غیر فعال »که هانس بوبک آن را تشریح نموده است ، بر محیط روستایی تسلط پیدا کرده اند .
با توجه به موقعیت جغرافیایی ، پتانسیل تولیدی هر شهر ، کیفیت وسعت بازار های شهری به بازار های مختلفی بر می خوریم که هر یک دارای قلمرو و عملکردی متفاوت از دیگری است . مرکز خرید به مجموعه ای از مغازه های خرده فروشی با پارکینگ عمومی اطلاق می شود که در آن یک یا چند فروشگاه بزرگ ، مغازه هایی با تخفیف ویژه وفروشگاه های مواد غذایی وجود دارد . در برخی موارد مرکز خرید شامل یک بازار محصور و باغ راه است . مرکز خرید به طور عام به یک گروه از مغازه ها اطلاق می شود . ولیکن معنای دقیق آن عبارت است از :
گروهی از واحد ها و مؤسسات تجاری که برنامه ریزی ، طراحی ، مالکیت ، بازار یابی و مدیریت آنها بصورت واحد و یکپارچه صورت می گیرد . انواع مختلف مراکز خرید ،ماهیت و مفهوم مشابهی دارند ، اما در برخی ویژگی ها مانند اندازه ، مقیاس و گستره کالا و خدمات قابل عرضه ، کاملا متفاوتند . هدف عمده طرح ریزی واحداث این مراکز ، خلق یک مکان مناسب و جذاب با ارائه حداکثر اقلام مورد نیاز مشتریان و حداکثر میزان فروش برای مستاجران واحدهای تجاری است . مراکز خرید و مؤسسات خرده فروشی را بر اساس مسافتی که مشتریان آنها طی میکنند ، طبقه بندی میکنند(پروند،پایان نامه کارشناسی ارشد،ص12).
3 ـ 1 ـ 2 مراکزخرید از نظر وسعت و حوزه نفوذ
بازارهای بین المللی ، بازارهای ملی ، بازارهای شهری ، مراکزخرید فرامنطقه ای ، مراکز خرید منطقه ای مراکز خرید ناحیه ای ، مراکز خرید محله ای ، مراکز خرید با کاربری های مختلف ، مراکز عرضه کننده کالا های مختلف ، مراکز عرضه کننده کالاهای تخصصی ، بازارهای دوره ای ، بازار های محلی ، بازارچه ها
3– 1– 2–1 بازارهای بین المللی3
در این نوع بازار ها ، همان طور که از نام آن مشخص است تجارت و بازرگانی بین ملل مختلف صورت می پذیرد .(مثل بازار های لندن ، سنگاپور و یا دبی) این بازار ها مربوط به دوره هایی از تاریخ می باشد که روابط سیاسی و اقتصادی بین المللی توسعه یافته است(ماننددوره ایلخانیان مغول) و در محل شاه راهای اصلی و یا بنادر مهمی که بر سر راه های تجاری دریایی قرار داشتند ایجاد شده اند ، مثل بازار های هرمز ، تبریز و اصفهان.
3–1–2–2 بازارهای ملی
این بازار ها بر سر راه های کاروان رو داخلی قرار داشته بطوری که مبادلات تجاری داخلی کشور ها در این نقاط انجام می گرفت .(مانندبازارشیراز،قزوین وکرمان)(اینیاسی،1375، ص 58).
3–1–2–3 بازارهای شهری
همه بازارهایی که راه حوزه کارکردی یا خدمت رسانی آنها به شهر مربوط می شده است ، بازارهای شهری می نامند . محدوده خدمات رسانی بازارهای شهری ، کل شهر را در بر می گیرد . و همه شهروندان از این بازار ها استفاده می کنند . طبیعتا وسعت آنها بسته به وسعت شهر و جمعیت شهری متغیر می باشد .
بازار به عنوان یک فضای فعال و پر تحرک بازرگانی – تولیدی ، اساسا نهاد و فضایی شهری به شمار می آید .زیرا به سکونتگاه های شهری گفته می شود که اقتصاد آنها تنها متکی به کشاورزی نباشد ، بلکه تولید صنایع دستی و انجام فعالیتهای خدماتی ، بخشی از فعالیتهای مهم آن باشد . به همین سبب مبادله کالا چه در درون شهر و چه با سایر شهر ها و مراکز جمعیتی اهمیت می یابد و این مبادلات به فضایی به نام بازار نیاز دارد . بازار شهری را میتوان مهمترین بازار هر شهر به شمار آورد . بازار اصلی در شهر های بزرگ گاه از دروازه ای شروع می شد و تا دروازه ای دیگر امتداد می یافت . بازار اصلی ، فضایی ساخته شده داشت و گران بهاترین کالا ها در آن عرضه میشد . بازار های باقیمانده در شهر ها ی تاریخی از این نوع هستند.
بازار های شهری در نظام اقتصادی ایران معرف کالبد روابط اقتصادی و روابط بازرگانی هستند . این نهادهای اقتصادی در جهات زیر عمل می کردند و راه را برای گشایش اقتصاد باز می کردند :
ـ استفاده صحیح از آن دسته منابع که در محدوده جغرافیایی خاص مورد فعالیت قرار نمی گیرد .
ـ ارائه تولیدات و فرآورده هایی که بر حسب آب و هوا امکان تولید در مکانهای ویژه را دارند . نفوذ بازرگانان در حیطه های اقتصادی و اجتماعی که به طور متعارف از دسترس آنها خارج است .
ـ مناسبات و مراودات اقتصادی شدید حاصل از حمل و نقل و توسعه کاروانسراها .
ـ استفاده از مازاد اقتصادی به قصد انباشت ثروت در نواحی شهری بزرگ .
ـ همسان کردن اقتصاد جوامع روستایی و عشایری(بحرینی، 1375، ص 98).
3–1–2–4 مراکزخریدفرا منطقه ای
مراکز خرید فرا منطقه ای از نظر ترکیب اقلام عرضه شونده در آنها ، به مراکز خرید منطقه ای بسیار شباهت دارند . با این وجود ، تنوع کالا های آنها بیشتر است . به علاوه ، انواع سرگرمی های جالب در این مراکز به چشم می خورد .مساحت آنها حدود 800000 فوت مربع است . که در سایتی به مساحت 60 تا 120 جریب و یا حتی بیشتر احداث می شود . بر اساس طبقه بندی انجمن بین المللی مراکز خرید (4ICSC) ویژگی های مراکز خرید فرا منطقه ای به شرح ذیل می باشد :
ـ مساحت :000/800 تا 5/1 میلیون فوت مربع
ـ مساحت کل سایت : 50 تا 125 جریب
ـ تعداد کل مغازه ها : 200 تا 225 واحد
ـ حداقل جمعیت مورد نیاز جهت تامین فروش : 000/300 نفر در محدوده 12 مایلی
ـ مدت زمان رانندگی از مبدا تا مرکز خرید : کمتراز 30 دقیقه
3–1–2–5 مراکزخرید منطقه ای
بعد از مرکز اصلی شهر ، بزرگترین نوع مراکز خرده فروشی و خدمات جزئی در مناطق خاصی از شهر پدید می آید . مراکز تجاری ـ خدماتی منطقه ای ، خاص شهرهای بزرگ هستند و هسته ها یا مراکز درجه یکزهم طراز مرکز شهر به شمار می روند . در اغلب شهرها ، مراکز خرید منطقه ای در امتداد خیابان ها و مراکز تقاطع ها و میدانهای اصلی یک بخش از شهر تشکیل می شوند . در شهر های بزرگ که از شبکه حمل و نقل ، مترو و اتوبوس برقی بهره می گیرند ، مراکز منطقه ای پیرامون ایستگاه ها و پایانه ها و جاهایی که به سیستمهای حمل و نقل دسترسی دارند و به بزرگ راه ها مرتبط می شوند ، پدید می آیند .
مراکز خرید مهم ، تفرجگاه های منطقه ای و بازار های بزرگ در فضای وسیعی در حدود 40 الی 200 جریب می گردند که شعاع خدمات رسانی آنها به 5 الی 25 مایل و گاه بیش از آن میرسد . این مراکز را معمولا سرمایه داران بزرگ احداث می کنند و طیف گسترده ای از خدمات را ارائه می دهند . خدماتی از قبیل : فروشگاه های بزرگ ، کالا های تخصصی ، مزون های مد ، لوازم رفاهی خانگی ، انبار های بزرگ ، کارگاه های کوچک و متوسط ، و غیره . تعداد مغازه های مراکز خرید منطقه ای بین 70 تا 225 واحد ، متغیر است و

دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید