دانلود پایان نامه

و تقویت زندگی اجتماعی انسان در شهرها از اهداف پروژه ی حاضر است.
همان طور که میدانیم روابط اجتماعی بر خلاف کالبد گذشته، امروزه تغییر چندانی نکرده که نتوان پاسخ نیازهای انسانی را در گذشته جست و جو کرد.بنابراین شناخت روحیات اجتماعی، معماری بومی و رمز ماندگاری بازارهای گذشته، برای بهبود معماری حاضر کارگشا هستند (پروند، پایان نامه).
فصل 1
کلیات
مقدمه
ازدیربازفضاهای تجاری از ارکان هرمجموعه زیستی بوده و درواقع حکم قلب را برای آنها ایفاکرده است. هرچنداین اهمیت درطول تاریخ دارای فراز ونشیب هایی بوده، لیکن هیچگاه نقش خودراازدست ندادهاست. پیشبینی وبرنامه ریزی مراکزتجاری از مهمترین مسایل معماری وشهرسازی است که بسیاری از معضلات شهری را حل خواهدنمود.
باوروداتومبیل به شهرها،تحولات فرهنگی ناشی از ارتباط باکشورهای غربی،شتاب درعرضه کالاهای صنعتی،شیوۀزندگی،امکانات وارتباطات درسالهای اخیرفضاهای تجاری نیزدستخوش تغییرات اساسی گردید. امروزه بدلیل مشکلات ناشی ازشهرنشینی،کمبودفرصت وامکانات جدید،خریدار نترجیح میدهند با اتومبیل به مراکزخریدمراجعه ودرکمترین زمان ممکن کلیه مایحتاج خودرابه صورت ماهیانه ویاهفتگی تهیه نمایند. از اینرودرسالهای اخیر ایجادفروشگاههای زنجیره ای که درآن کلیۀملزومات ومایحتاج خریداران ارایه میگردد،به شدت رشدیافته ورقابت بین آنهاباعث ایجاداندیشهای جدید در ارائه سیستمهاوخدمات مهم درجهت جلب رضایت مراجعین شده است(بحرینی، 1375، 23).
خرید،فعالیتی است که نمودهایی ازشرایط وساختاراقتصادی،اجتماعی وبه ویژه فرهنگی یک محیط راآشکارمیسازد؛هرچندکه درابتدا فضاهای خرید،تنهابه منظورپاسخگویی به نیازهای اقتصادی راقبان به صورت پلانهای خطی وقرارگیری اجزای فردی عنی مغازه ها دراطراف مسیرهای خطی یامنحنی مراجعان طراحی میشد،امااین ایده که مراکزخریدبایددربرگیرنده کاربریهایی باشند تا برای دیگرنیازهای مراجعین نیزپاسخی مناسب یابد،به مرور بعنوان اندیشۀ غالب درمعماری مراکزتجاری تبدیل گردید.
1 ـ 1 ـ مفهوم مراکزتجاری
مرکزتجاری تفریحی به مفهوم کلی به محلی سرپوشیده ویا روبازی اطلاق میگرددکه تعدادی فروشگاه راشامل گردیده که این فروشگاهها می توانند از یک یاچند صنف مختلف تشکیل گردند. این محل کانون دادوستدبوده وارتباط مستقیم بین عرضه وتقاضارا برقرارمینماید (دهخدا).
1 ـ 2 ـ هدف ازایجادمراکزتجاری
پس ازپیدایش تمدن وقبل ازرایج شدن پول مبادله کالابصورت پایاپای صورت میپذیرفت وبه تدریج وباازدیادحجم تولیدات وتوسعه مبادلات وگسترش روابط اجتماعی واعتلای سیستمهای اقتصادی پیشرفت نموده وسه گروه عمده ذیل شکل گرفت:
• تولیدکنندگان • توزیع کنندگان • مصرف کنندگان
جهت رفع نیازمصرف کنندگان وارایه محصول تولیدکنندگان نیازبه اماکنی برای تسهیل امورفوق احساس گردیدکه این مساله،انگیزه ایجادمراکزتجاری شد.
1 ـ 3 ـ تاریخچه مراکزتجاری
احداث اولین مرکزتجاری به مفهوم امروزی درایتالیاوبه سال 110 میلادی درزمان امپراتوری تروژان بازمیگردد. دراین سال برده ای یونانی مرکزخریدی مجاورمیدان عمومی شهرروم بنانمود. این مرکزدردوطبقه احداث گردیدودرآن حجرههابه صورت ردیفی استقراریافته ودارای سیستم تهویه بود. درقرون وسطی بازارهای خیابانی لندن،بازارچه های بلژیک وبازارهای خاورمیانه شکل گرفت. بعدازجنگ جهانی دوم باحرکت واسکان مردم درحومه شهرها،مراکزتجاری نیزبه این مکانهاانتقال یافت که هدف آنهادردسترس بودن مشتریان بودکه این تفکرتاامروزنیزادامه یافته است(پروند، پایان نامه).
1 ـ 4 ـ تاریخچه مراکزخرید درایران
اولین مراکزتجاری درایران با عنوان بازار،به عنوان نهادی اقتصادی–شهری در دوره ساسانیان درشهرهای بازرگانی–تولیدی شکل گرفت.
واژه بازاربسیارکهن است وبه معنی محل خریدوفروش وعرضه کالااست. بازاردرفارسی میانه به صورت ” وازار ” وبا ترکیبهایی مانند وازارگ (بازاری) و وازارگان (بازرگان) به کارمیرفته است ودرپارسی به صورت ” واژار ” مورداستفادقرارگرفته است. بازاردرشکل کلی خود نهاد منحصربه شهرها نبوده است بلکه درنواحی روستایی نیزبازارهایی موقت تشکیل می شده است(دهخدا، 1345).
تشکیل این بازارها درروستاهایی که ازنظردسترسی ودیگرعوامل دارای شرایط مطلوبتری بوده اند،منشا پیدایش پاره ای ازشهرهابوده است.
برپایه اطلاعات موجودازاواخرقرن اول هجری به بعد در بسیاری ازشهرهابازارهای دایمی وجودداشته است وهرنوع کالادرمحلی معین عرضه میشده است. هسته اولیه اغلب بازارهای واقع درشهرهادرحوالی یکی از پرتردد ترین دروازه ها شکل میگرفت. این هسته ابتدا در ربض و پشت دروازه شهروگاه درداخل شارستان و نزدیک دروازه شهرتشکیل می شد وسپس در داخل شارستان و ربض گسترش یافت.
گسترش بازاردرداخل شهردرامتدادراه یا راههای اصلی شهرتا مرکزآن امتداد می یافت وگاهی اوقات بازار ازیک دروازه تا دروازه دیگرشهربه طورپیوسته ادامه داشته است. وسعت وتوسعه بازارهرشهربستگی به جمعیت ورشداقتصادی آن داشت. درشهرهای کوچک بازارعمدتا جنبه خرده فروشی وتامین مایحتاج مردم شهر را داشت ودرشهرهای بزرگ بخش عمده ای از بازار درخدمت بازرگانی خارجی وعمده فروشی قرارمیگرفت. تمام ویابخشی ازاغلب بازارهادرابتدای احداث آنها مسقف نبودوبه تدریج باگسترش رونقشان سرپوشیده میشدند. عرض بازارها به طورمتوسط بین 5/3تا 5 متروبرای عبورپیاده وگاری در زمان عادی مناسب بود و درایام برگزاری اعیادوسوگواری درحرکت پیاده اخلال ایجادمیشد.
هربازاری دارای دروازه ودری بودکه شبها بسته میشدوتاچندقرنپیش مغازه های بازار در نداشت وشبهاو ایام تعطیل توسط پارچه ای زخیم مغازه خودرا می بستند. ساخت بازارهادردوره صفوی فضونی گرفت وتا اواخر دوره قاجار ادامه یافت.(پروند، پایان نامه کارشناسی ارشد).
فصل 2
ویژگی ها و عملکردهای بازار
2 ـ 1 ـ شهر و بازار
2 ـ 1 ـ 1 ـ کلیات
پیدایش بازارها با پیدایش شهرها همراه نیست، بلکه با پیدایش اجتماعات بشری و مبادله کالا همراه است. پیدایش، تحول و تکامل مناسبات مبتنی بر مبادله و بازار اساسا با ادوار سلسله ای خاندان های حکومتی همراه نیست؛ بلکه پدیده ای مستقل از تضادهای حکومتی و تناقضات سیاسی بوده است و حوزه های اقتصادی آنها را شکل می داده است. حوزه های اقتصادی به رشد مبادله کالا، ایجاد فنون و صنوف و توسعه بازرگانی کمک کرده و این امور بدون یک مجموعه از راه های مبادلاتی و اقتصادی قابل تصور نیست.استقرار جوامع انسانی با حوزه های اقتصادی به روابط تجاری وسیع بین جوامع منجر شد و اساس و پایه گسترش شهر های کهن گشت (آیوازیان، مجله هنرهای زیبا، 2).
شهر به عنوان یک بازار، مرکز فعالیت ها و ارائه امکانات بسیاری است. در این نگرش نه تنها بر فعالیت های اقتصادی تأکید می شود، بلکه به غنای شرایط اجتماعی نیز توجه می گردد. در شهر امکانات نامحدود و متفاوتی وجود دارد وهر فرد می تواند معاش خود را در آن تأمین کند. در شهر، آرایش ویژه ای از فعالیت ها و کالاها بوجود می‌آید. افراد، خانواده ها، مؤسسات تولیدی و صنعتی، جوامع و خدمات عمومی، خریداران کالاهای مصرفی و تجهیزاتی هستند که باید بتوانند به منظور ارضاء نیازهای خویش و بر حسب قدرت خرید شان برای خود فراهم آورند. برای رسیدن به دست مصرف کنندگان، این کالاها باید حمل شده، انبار شوند و مطابق با مشخصات و قیمت خود به بهره برسند و توزیع گردند. فراهم کردن نیاز های آن همه مصرف کننده متمرکز در فاصله‌های چنین اندک در فضا های شهری، اجازه می دهد روی کیفیت کالاها به سوداگری پرداخت و قیمت تمام شده و بهای فروش آنها را کاهش داد. مشتری های مراکز تجاری و خدماتی شهری، به جمعیت خود شهر منحصر نمی شوند، بلکه برای خریدهای غیر رایج روزانه، جمعیت منطقه ای را هم که شهر مرکز آن است در بر می گیرد. افزون بر آن، افراد گذری همچون توریست ها را هم شامل می شود. جاذبه تجاری یکی از عناصر اصلی درخشش شهرها و تعیین کننده منطقه نفوذی آنهاست. ارزیابی بازار یکی از بهترین وسایل برای درک روحیه یک ملت است (پیرنیا، 1372، 55).
2 ـ 1 ـ 2 ـ اقتصاد شهری و بازار
در نظریه های اقتصادی، شهر مرکز مبادله کالا و کانون اصلی تجارت شناخته می‌شود. شهر به عنوان مرکز یک ناحیه جغرافیای باعث می شود مبادلات تجاری در داخل ناحیه، همواره در مرکز آن صورت گیرد و تجارت راه دور نیز درآن متمرکز می‌شود. در این نظریه، شهر کانون برخورد مسیرهای تجاری به شمار می‌آید که در بخش بازار، این مسیرها به هم می‌رسند.
پدیده « بازار» یکی از موارد تاریخی دیر پاست که به مجرد تحقق شرایط تاریخی مساعد، نمود یافته است و به مثابه یک مسأله دقیقا اقتصادی، نیروهای تولیدی را به جهت واحدی سوق داده است. چنین نگرشی مبین آن است که «بازار»، حتی شکل کالبدی آن، جای افتاده در بافت شهری یا روستایی و یا عشایری، به عنوان یک ساختار ویژه از تحرک و جریان نیروهای تولید در سازمان تولید مؤثر بوده است. بازار شهر چنان رشد یافت که غیر از تهیه مایحتاج شهروندان، پاسخگوی نیاز های ساکنین روستا هایی شد که محصولات خود را به شهر می‌آوردند و در ازای آن، کالاها و اجناس مورد نیا را طلب می کردند و بدیهی است که تجار در رابطه با اقتصاد کشور سعی می کردند محصولات ویژه ای را خریداری کنند که نفع فراوان داشته باشد و به تبع آن، روستائیان به کشت آن محصولات بیشتر مبادرت می‌ورزیدند واز این رو بازار از شکل محلی خارج و به صورت بازار ملی در آمد (پروند، پایان نامه کارشناسی ارشد).
2 ـ 2 ـ بازار
2 ـ 2 ـ 1 ـ مفهوم بازار
«بازار»کلمه ای است بسیار قدیمی که ابتدا «واچار» تلفظ می شد و سپس به مرور به بازار تغییر یافت. این کلمه که ریشه فارسی دارد، در اغلب زبان های جهان به کار رفته است.
بازار به معنی محل خرید و فروش و عرضه کالاست. واژه بازار بسیار کهن است و در برخی از زبانهای کهن ایرانی وجود داشته است. دهخدا اظهار داشته است که «بازار» از واژه پهلوی «واکار» اخذ شده است. واژه بازار در زبان فارسی مفهومی وسیع و گسترده دارد و به معنی محل شلوغ و پر ازدحام، اعتبار و اهمیت اشخاص و غیره بکار می رفته است. بازار، وسیع ترین فضای تجمع و تعامل ساکنین یک شهر بود که روی پرترددترین گذر شهر قرار می گرفت (دهخدا، 1345).
بازار یکی از محله های مقصود شهر است و چون دیگر محلات، خانواده ها را در خانه سراهای خود جای می‌دهد، دارای فضاهای شهری (میدان، واشارگاه، گذر و غیره) و تسهیلات درون بافتی است. مسجد، مدرسه، تکیه حسینیه، زیارتگاه، زورخانه، کتابخانه، قهوه خانه، آب انبار، حمام، سلمانی، قصابی، نانوایی و … دارد. هنرمندان، هنرپیشه گان، صنعت گران، کارورزان، سوداگران و … بیشتر در این محله گرد آمده اند. محله بازار، بخش اقتصادی و داد و ستد، بخش صنعتی و تولید، بخش مسکونی وخانوادگی دارد، که گاه درهم و گاه مجزا هستند. قلب اقتصادی محله در راسته ها، چهارسوق ها، سراها، تیم ها، تیمچه ها، صرافی ها، حجره ها و … می تپد. دست های سازنده وقابل ساکنین در خانه سراها، میان سراها، بام ها، گذرها، کارگاه ها، اتاق ها، دکه ها، پشت خانه ها، یورت ها، یورتچه ها و … در کار تعمیر، ساخت، تولید، تکمیل و تحویل محصولات گوناگونند.
بازار و یا مراکز خرید، به مفهوم کلی کلمه، به معنای محل سرپوشیده و یا غیر سرپوشیده ای است که تجمع تعدادی فروشگاه از یک صنف و چه از اصناف مختلف را در بر گرفته و به عنوان کانون داد و ستد، فعالیت می کند. از نظر علم اقتصاد بازار عبارت است از محل معین و یا افرادی که برای خرید و فرو

دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید