دانلود پایان نامه

ز بسترهاي خشك باعث انتقال ذرات ريز خاك، املاح و تركيبات شيميايي وريزگردها به آتمسفر شده و در نهایت، باعث ایجاد مشکلات فراوان می‌شود. با توجه به آثاري كه اين پديده در بعد جهاني بر جاي می‌‌گذارد، كارشناسان مربوطه با ابزارهاي متفاوت از جمله تصاوير ماهواره‌اي، نقشه‌هاي هوا، روش‌هاي آماري مختلف آن را بررسي مي‌كنند تا با شناسايي منشاء و آثار آن‌ها اقدامات لازم براي كاهش آسيب‌هاي احتمالي ناشي از گرد و غبارها انجام شود.

1-2-2 منابع خارجی
انگلستادلر9 (2001) در ارتباط با پهنه‌بندي مكاني فراواني وقوع گرد و غبارهاي جهان مطالعه کرد و نتیجه گرفت که بستر خشك درياچه‌ها و صحراي كبير آفريقا توليدكنندگان اصلي گرد و غبار هستند.
جودي و ميدلتون10 (2001) گزارش کردند که صحراي آفريقا بيش از هر بيابان ديگري در دنيا گرد و غبار توليد مي‌كند. آن‌ها به این نتیجه رسیدند که شمال شرق كشور موريتاني، غرب كشور مالي و جنوب الجزاير مهم‌ترین منابع تولید گرد و غبار هستند. بررسي متون موجود در زمينه گرد و غبار نشان مي‌دهد كه عمده مطالعات بر ويژگي‌هاي فيزيكي ذرات گرد و غبار، تأثير گرد و غبار بر كيفيت هوا و آثار بهداشتي و پزشكي آ‌ن‌ها متمركز شده است.
وانگ و همکاران11 (2009) با بررسي خصوصيات گرد و غبار و شناسايي منابع آن در نواحي خشك و نيمه خشك چين مشخص کردند كه بيابان‌هاي وسيع عربستان و صحراي شمال آفريقا متاثر از سامانه هاي همديد مقياس و امواج غربي، گرد و غبار را به مناطق مختلفي هم‌چون ايران گسترش می‌دهند.
گائو و هان 12(2010) ويژگي‌هاي تكاملي گردش‌هاي جوي براي مطالعه فراواني طوفان گرد و غبار بهاري و پيش‌بيني احتمال وقوع آتي آن‌ها را در شمال چين مورد مطالعه قرار داده و با استفاده از تكنيك بوتاستروپينگ، شاخص‌هاي عناصر گردش جوي را از نظر كمی تعيين نمودند. اين شاخص‌ها مي‌توانند سيگنال‌هايي را براي پيش‌بيني فصلي طوفان گرد و غبار در شمال چین فراهم آورند.

بارکان و آلپرت13 (2010) شرایط سینوپتیکی را که انتقال گرد و غبارها در مسافت‌های بسیار طولانی از صحرای آفریقا تا قطب شمال را میسر میسازد مطالعه کرده و به این نتیجه رسیدند که استقرار پرفشار جنب حاره بر روی جنوب شرق مدیترانه و کم‌فشار ناشی از ناوه ایسلند در آفریقا عامل اصلی رخداد گرد و غبار می‌باشند. وجود بیابان‌های منطقه را نیز در این امر دخیل می‌دانند.
آن و همکاران14 (2011) از مهم‌ترین پیامدهای مستقیم طوفان‌های گرد و غبار، تاثیر مخرب آن بر سلامتی انسان می‌دانند و نتیجه می‌گیرند که جدا شدن گرد و غبار از بستر خشک باعث انتقال ذرات ریز و نهایتا ایجاد اختلالات تنفسی در انسان می‌شود.
تگن و همکاران15 (2013) به شبیه سازی انتشار گرد و غبار در جنوب صحرای آفریقا در سال‌های 2007 و 2008 پرداختند. در این پژوهش از تصاویر ماهواره‌ای و تصاویر مادون قرمز برای دستیابی به هدف استفاده شد و به این نتیجه رسیدند که مکانیزم مهم برای فعال سازی منبع گرد و غبار در صحرای بزرگ آفریقا از شکست جت‌های سطح پایین شبانه به وجود می‌آید و مقایسه نشان داد از زمان شروع روز میزان گرد و غبار افزایش می‌یابد. مشاهدات نشان داد که یک افزایش قوی در فرکانس‌های فعال‌سازی منبع گرد و غبار در سال 2008 نسبت به 2007 دیده می‌شود.

2-2-2 منابع داخلی
همتی (1374) به بررسی فراوانی وقوع طوفان گرد و غبار در نواحی مرکزی و جنوب غرب کشور پرداخت و به این نتیجه رسید که طوفان‌های شدید به علت حضور سامانه‌های چرخندی است که از قسمت شمال عربستان منشأ گرفته و هم‌چنان که به طرف شرق حرکت می‌کند از خلیج فارس رطوبت می‌گیرد و در بعضی مناطق علاوه بر طوفان‌های شدید خاک، رگبارهای پراکنده‌ای همراه با رعد و برق نیز ایجاد می‌کند.
علیجانی (1376) مهم‌ترين شرايط ايجاد گرد و غبار در كنار هواي ناپايدار را وجود يا عدم وجود رطوبت می‌داند و نتیجه می‌گیرد كه اگر هواي ناپايدار رطوبت كافي داشته باشد بارش همراه با طوفان و رعد و برق است و در صورتی که هوا فاقد رطوبت باشد، طوفان گرد و غبار ايجاد مي‌شود.
حسین‌زاده (1376) گزارش کرده که كاهش قدرت ديد، يكي از ويژگي‌هاي اصلي سيستم‌هاي گرد و غباري مي‌باشد كه علاوه بر آثار ناخوشايند بهداشتي مثل مشكلات تنفسي و ريوي براي انسان و آلوده كردن محيط زندگي انسان‌ها، اختلالاتي را نيز در سيستم‌هاي حمل و نقل زميني و هوايي به‌وجود مي‌آورد. مطالعات پزشكي نشان مي‌دهند كه مشكلات بينايي و بيماري‌هاي تنفسي مثل آسم و بيماري‌هاي عفوني از مهم‌ترين عوارض طوفان‌هاي گرد و غبار به شمار می‌آیند و نتیجه می‌گیرد که منشا طوفان‌های صد و بیست روزه‌ی سیستان ناشی از وجود یک مرکز کم فشار در شرق ایران و یک ناحیه پرفشار در شمال شرقی ایران و دریای خزر است.
كاويانی (1380) نيز علت تشكيل گرد و غبار در بيابان‌ها را ناشي از ناپايداري هوا مي‌داند و معتقد است كه جو بالاي سطح بيابان‌ها از نظر همرفتي بسيار ناپايدار بوده و شرايط تكوين پديده‌هاي ناپايداري مثل پيچانه‌هاي كوچك گرد و غباري را دارند.
فیاض (1384) با استفاده از داده‌های سنجش از دور بر اساس تفاوت‌های ناشی از بازتاب طیفی پدیده‌های زمینی بر روی تصویر، هم‌چنین کنترل زمینی، دامنه اثر فرسایش بادی و جریان‌های جوی موثر بر آن طوفان‌های ماسه‌ای دشت سیستان را منشایابی کرده و نتیجه می‌گیرد که منشا این طوفان‌ها در سه منطقه پایین د
ست هامون، لبه غربی هامون هیرمند در ابتدای محل هامون سابوری به هیرمند و در منتهی‌الیه و لبه غربی هامون هیرمند می‌باشد.
ایرانمنش و همکاران (1384) مناطق برداشت ذرات گرد و غبار و ویژگی‌های انتشار آن‌ها در طوفان‌های منطقه سیستان را با استفاده از پردازش تصاویر ماهواره‌ای بررسی کرده‌ و به این نتیجه رسیدند که عمده‌ترین محل برداشت و مرکز طوفان روی دریاچه هامون قرار دارد و پس از آن هامون پوزک و هامون هیرمند در درجات بعدی قرار می‌گیرند.
ذوالفقاری و عابدزاده (1384) شرایط پیدایش و منشا سیستم‌های گرد و غبار غرب ایران را در بازه‌ی زمانی 5 ساله از سال 1983 تا 1987 بررسی کرده و نتیجه گرفتند که جریان پرفشار آزور همراه با سیستم‌های مهاجر بادهای غربی، مهم‌ترین عوامل سینوپتیکی تاثیر‌گذار بر سیستم‌های گرد و غبار منطقه هستند. مهم‌ترين منبع گرد و غبارهاي وارد شده به غرب ايران، صحراي سوريه، صحراي نفود در شمال شبه جزيره عربستان و شمال صحراي بزرگ آفريقا هستند. هم‌چنین ذکر کردند که عوامل بسیاری در ایجاد طوفان‌ها نقش دارد؛ اما گردش جو و شرایط سطح زمین از عوامل اصلی ایجاد طوفان‌های گرد و غبار هستند. از عوامل گردش جو، پر فشار آزور و سامانه مهاجر بادهای غربی و مهم‌ترین منابع، بیابان‌های سوریه، ایران، اردن، عراق، شمال آفریقا و شبه جزیره عربستان است. به طور کلی بهترین شرایط رخداد یک طوفان گرد و غبار، وجود سامانه حرارتی- دینامیکی همراه با شرایط نا مساعد سطح زمین است.
دهقان‌پور (1384) پیدایش طوفان‌های گرد و غبار غرب ایران را با حاکمیت یک رودباد جنب حاره‌ای قوی که در دوره گرم سال در این منطقه وجود داشته و می‌تواند باعث انتقال هوای شبه جزیره عربستان به سمت پایین گردد همراه می‌داند.
اميدوار (1386) در پژوهشي به بررسي و تحليل سينوپتيكي طوفان‌هاي ماسه در دشت يزد – اردكان، با استفاده از نقشه‌هاي سينوپتيكي سطح زمين و تراز 500 و 850 هكتوپاسكال پرداخته و به اين نتيجه رسيده كه در توده هوای كم‌فشار ديناميك كه با جبهه سرد همراه می‌باشند، جریان‌هاي قائم هوا سبب ناپايداري شديد جو و ايجاد طوفان‌هاي شديد ماسه در منطقه مي‌گردد. علت ديگر رخداد طوفان‌هاي ماسه در منطقه به سبب عبور يا نزديك شدن ناوه‌اي است كه در غرب منطقه مورد مطالعه قرار مي‌گيرد.
حیدری (1386) به بررسی گرد و غبار غرب کشور پرداخته و به این نکته اشاره کرد که چرخندهای بسته روی عراق و شمال عربستان که شرایط ناپایداری و صعود را ایجاد می‌کند عامل اصلی طوفان‌های گرد و غبار در غرب کشور است.
لشکری و کیخسروی (1387) با بررسی شرایط سینوپتیکی طوفان‌های گرد و غبار خراسان رضوی در فاصله زمانی 1993 تا 2005 به این نتیجه رسیدند که شرایط مساعد گردش جوی به وجود آمده از کم فشار مرز ایران و افغانستان و پر فشار مستقر روی دریای خزر دلیل ایجاد طوفان گرد و غبار می‌باشد.
طهماسبي بيرگاني و همكاران (1388) چگونگي طوفان‌هاي گرد و غبار و فرسايش بادي در استان خوزستان را بررسي كرده و راهكارهاي مقابله با آن را ارائه دادند و نتایج پژوهش حاکی از آن است که اصلي‌ترين علت وقوع گرد و غبار در نواحي جنوب غربي كشور، جريان‌هاي مربوط با وقوع طوفان در كشورهای عربستان و عراق بوده و فرسايش بادي كه در اراضي كشور ایران صورت مي‌گيرد به عنوان عامل داخلي مؤثر در وقوع گرد و غبارها است.
رشنو (1388) پديده گرد و غبار را در استان خوزستان به لحاظ آماري و با استفاده از سنجش از دور بررسي و تحليل كرد. وي عوامل ايجاد گرد و غبار در منطقه را به دو دسته عوامل انساني و طبيعي تقسيم‌بندي نمود. نامبرده خشكسالي‌هاي اخير را يكي از مهم‌ترين دلايل طبيعي و جنگ تحميلي، كشاورزي، سد سازي، جنگ آب و سياست انتقال آب از مناطق پرآب به مناطق كم‌آب را از دلايل انساني مؤثر در پديده گرد و غبار ذكر مي‌كند .
مهرشاهی و نکونام (1388) با بررسی گلبادهای سالانه و ماهانه در یک دوره بیست ساله، از روند افزایشی وقوع گرد و غبار و رخداد حداکثری در ماه‎‌های اردیبهشت و خرداد در منطقه سبزوار خبر دادند و علاوه بر این، نمودار گلباد منطقه را نیز ترسیم کردند.
کرمی (1388) با بررسي طوفان‌هاي گرد و غباري استان خوزستان طي سال‌هاي 1374 تا 1378 نشان مي‌دهد كه طي دوره گرم سال همگرايي مداري سامانه كم فشار ايران و پاكستان از سمت شرق و سامانه پرفشار آزور از سمت غرب و در نتيجه افزايش شيب فشار روي خوزستان طي روزهاي اوج طوفان‌هاي گرد و غباري باعث انتقال و انتشار پديده گرد و غبار در استان خوزستان و استان‌هاي اطراف می‌شود. جريان هواي آلوده به ريزگردها از بيابان‌هاي عراق و عربستان در اين طوفان‌ها عامل اصلي قلمداد شده است.
میهنپرست و همکاران (1388) نقش گراديان فشاري و ناوه 850 هكتوپاسكالي در ايجاد و انتقال گرد و غبارهای تابستانه نيمه غربي كشور را بررسی کرده و به این نتیجه رسیدند كه مهم‌ترين عامل در ايجاد طوفان‌هاي گرد و غبار در منطقه عراق، وجود گراديانهاي فشاري از مركز عراق تا مركز سوريه و از شمال عراق تا شمال تركيه مي‌باشد. گسترش ناوه 850 هكتوپاسكالي تا سوريه با گراديان ارتفاعي مناسب موجب ايجاد بادهاي قوي شمال غربي در سطح 850 هكتوپاسكالي بر روي عراق شده كه با كند شدن سرعت باد بر روي نيمه غربي كشور، همگرايي مناسبي جهت استقرار گرد و غبار براي مدت طولاني در اين منطقه شده است. گراديان فشاري غرب ايران (رشته كوه زاگرس) در ايجاد پديده فوق نقشي ندارد.
دهدارزاده و صلاحی (13
89) الگوهاي همديد مولد گرد و غبار استان فارس را در سال‌هاي 1993 تا 2002 تحليل نموده و بيان كرده‌اند كه در تراز سطح دريا وجود مراكز كم فشار بر روي عربستان و عراق به علت عدم
همراهي رطوبت و وزش بادهاي شديد و هم‌چنين در تراز 500 هكتوپاسكال قرارگيري در جلوي فرود با آرايش غربی – شرقي به علت ناپايداري هواي خشك موجب انتقال ريزگردها به ايران شده و قرارگيري در جلوي فراز با هواي پايدار زمينه ماندگاري گرد و غبار در جو منطقه را فراهم آورده است.
رییس‌پور و همکاران (1389) با بررسی سینوپتیکی طوفان‌های گرد و غبار در دوره ده ساله در منطقه خوزستان که با استفاده از نقشه‌های ارتفاع ژئوپتانسیل و بردار باد و فشار سطح دریا صورت گرفته است نشان دادند که در دوره‌ی گرم سال، استقرار کم فشار حرارتی سطح زمین و در دوره‌ی سرد سال، سامانه مهاجر و رودباد قطبی، به همراه قرارگیری ناوه در غرب ایران روی مناطق بیابانی، نقش اساسی در ایجاد این طوفان‌ها را دارند.
رسولی و همکاران (1389) به شناسایی روند تغییرات زمانی و مکانی وقوع گرد و غبار در غرب کشور پرداختند. و برای انجام کار تغییرات میانگین سال به سال و ماهانه روزهای همراه با گرد و غبار با استفاده از نمودارها و نقشه‌ها مورد تحلیل قرار دادند و نتیجه گرفتند که تعداد روزهای گرد و غباری سالانه از شمال به سمت جنوب افزایش می‌یابد و فراوانی وقوع گرد و غبارها در نیمه غربی ایران در طول نیم قرن اخیر دارای حرکت دورهای سینوسی بوده است.
خسروي ( ۱۳۸۹) توزيع عمودي گرد و غبار ناشي از طوفان در خاورمیانه را با استفاده از مدل NAAP روي سيستان ايران در دورة زمانی (۲۰۰۳ تا ۲۰۰۵ ) مورد مطالعه قرار داد. نتایج مطالعه نشان داد که محيط طبيعي دشت سيستان به همراه استقرار الگوهاي سينوپتيكي به ويژه در دوره تسلط بادهاي ۱۲۰ روزه شرايط مناسبي براي ايجاد طوفان هاي گرد و غباري فراهم مي كنند.
شاهسونی و همکاران (1389) به بررسی عوامل ایجاد کننده گرد و غبار، اثرات آن بر محیط زیست، سلامت، اقتصاد و هم‌چنین روش‌های منشا یابی و کنترل طوفان‌های گرد و غباری با استفاده از جستجوی کلمات کلیدی مرتبط در پایگاه‌های اطلاعاتی پرداختند که در مجموع 200 مقاله را استخراج و 59 مقاله را مورد استفاده قرار دادند و به این نتیجه رسیدند که که ذرات تولید کننده گرد و غبار تا ارتفاع 6 کیلومتری صعود و تا مسافت 6000 کیلومتری انتقال یافته و دید افقی را به 104 و 103 متر کاهش می‌دهند. غبار اتمسفری مانع از نفوذ نور خورشید و کاهش تولیدات کشاورزی و افزایش بیماری‌های مننژیت و آسم می‌گردد و به ازای افزایش هر 10 میکروگرم در متر مکعب در غلظت ذرات معلق کوچک‌تر از 10 میکرون در زمان پدیده گرد و غبار، میزان مرگ و میر، 1 درصد افزایش می‌یابد.
طاووسی و همکاران (1389) به بررسی سینوپتیکی طوفان‌های گرد و غبار در دوره 10 ساله در منطقه خوزستان با استفاده از نقشه‌های ارتفاع ژئوپتانسیل، بردار باد و فشار سطح دریا پرداختند و به این نتیجه رسیدند که که در دوره گرم سال، استقرار کم فشار حرارتی سطح زمین و در دوره سرد سال، سامانه‌های مهاجر و رودباد قطبی، به همراه قرارگیری ناوه در غرب ایران روی مناطق بیابانی، نقش اساسی در ایجاد طوفان دارند.
ذوالفقاری و همکاران (1390) به بررسی عوامل همدید موثر بر رخداد پدیده گرد و غبار در بخش‌های غربی ایران طی دوره 5 ساله پرداختند. در این پژوهش با استفاده از الگوهای همدید و مکانیسم تشکیل به این نتیجه رسیدند که استقرار یک سامانه کم فشار بر منطقه


دیدگاهتان را بنویسید